BLOG
ZUS
ZUS
Natalia KND — 2019.04.10 13:06

Planowana zmiana w ustawie o SUS, o której media milczą

isałyśmy już o głośnych, planowanych zmianach w zakresie składek ZUS.
Rząd przyjął projekt zmiany ustawy, według którego składki ZUS drobnych przedsiębiorców, będą uzależnione od przychodu firmy.
O zmianie tej jest głośno – hasło „niższe składki ZUS dla przedsiębiorców” można było usłyszeć i zobaczyć wszędzie.
Rzeczywistość nie jest tak kolorowa.

Dzisiaj skupimy się jednak na innym fragmencie projektu ustawy:

2) w art. 18 po ust. 8 dodaje się ust. 8a w brzmieniu:
„8a. W przypadku gdy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi zadeklarowana kwota, zadeklarowanie przez ubezpieczonego kwoty wyższej niż obowiązująca go najniższa podstawa wymiaru składek oznacza rezygnację z ustalenia podstawy wymiaru składek w kwocie najniższej i nie podlega korekcie przez ubezpieczonego za miesiąc, w którym zadeklarował wyższą kwotę podstawy wymiaru składek.”;

Jak jest teraz?

ZUS zabrania przedsiębiorcom pomniejszania – za czas choroby- podstawy wyższej niż minimalna.
Dlaczego?
Powołują się na art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o SUS

9. Za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu.

10. Zasady zmniejszania najniższej podstawy wymiaru składek, o których mowa w ust. 9, stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku.

ZUS stoi na stanowisku, że pomniejszać można tylko najniższą podstawę wymiaru składek – gdyż takie sformułowanie jest zawarte w ust. 9.
Czy mają rację?

Naszym zdaniem nie.

Żeby zrozumieć sens ust. 9, należałoby się odnieść do całego art. 18 ustawy o SUS. W artykule tym wskazane są najniższe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla poszczególnych ubezpieczonych – nie tylko dla przedsiębiorców. Dla wszystkich grup ubezpieczonych – między innymi pracowników, zleceniobiorców – ale i posłów, senatorów, duchownych, osób pobierających zasiłek macierzyński, czy przebywających na urlopie wychowawczym. Cały artykuł 18 dotyczy minimalnych podstaw wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Przedsiębiorców dotyczy ust. 8:

8. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Przedsiębiorcy są ostatnią grupą ubezpieczonych w tym artykule – od ust. 9 do 15 zaczynają się WYJĄTKI od opisanych wyżej zasad.

Ust. 9 dotyczy wszystkich ubezpieczonych. Dotyczy sytuacji, w których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe MOŻE BYĆ NIŻSZA niż wymienione wyżej najniższe ustawowe podstawy wymiaru.

Takim wyjątkiem jest sytuacja, gdy ubezpieczenie społeczne nie obejmowało pełnego miesiąca kalendarzowego. To oczywiste – pracownik zatrudniony na umowę o pracę, z minimalnym wynagrodzeniem (w 2018 roku to 2100 zł brutto), może zarobić mniej niż 2100 zł brutto – w przypadku, gdy jest zatrudniony np. od 15-go dnia miesiąca. Jego wynagrodzenie pomniejszane jest wtedy proporcjonalnie.

Użyte sformułowanie „kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie (…)” powinno się traktować jako wyjątek – jako wskazanie, kiedy najniższa podstawa może być niższa niż wymienione wcześniej w artykule 18-tym wartości.

Gdyby trzymać się leksykalnej wykładni tego sformułowania – tak, jak robi to ZUS w przypadku przedsiębiorców – wynagrodzenie pracownika zarabiającego więcej niż 2100 zł brutto też nie powinno być pomniejszane za dni choroby. A jest pomniejszane – i ZUS nic złego w tym nie widzi.

Nasz punkt widzenia potwierdzały liczne orzeczenia sądów. Jednak ZUSu to nie przekonuje.
Wspomnieć należy, że taka interpretacja nie istniała od zawsze. Kiedyś bez problemu można było pomniejszać składki wyższe od minimalnych. Jedyną konsekwencją było ponowne przeliczanie świadczeń – jeśli pomniejszona podstawa została wcześniej wliczona do podstawy wymiaru zasiłku.
W pewnym momencie ZUS zmienił stanowisko i trwa przy nim do tej pory.

Liczyłyśmy, że kiedyś sprawa dojdzie do Sądu Najwyższego i ZUS będzie zmuszony zmienić tą krzywdzącą interpretację przepisów.

Jednak może do tego już nigdy nie dojść. Planowana zmiana artykułu 18-go ustawy o SUS sprawi, że dotychczasowa praktyka ZUS stanie się rzeczywiście obowiązującym prawem.

Tylko co z zasadą, że prawo nie działa wstecz?
Skoro potrzebna jest zmiana przepisów, to oznacza, że dotychczas ZUS działał bezprawnie?

konsultacje, odwołania,
księgowość oraz szkolenia